Savaş Ukrayna işgücü piyasasını nasıl değiştirdi?

Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşı, ulusal işgücü piyasasını gerçek anlamda felç etti. Bu zor dönemde milyonlarca insan, hiçbir düzenli geliri olmadan işini kaybetti.

Ukrayna iş dünyasının savaş nedeniyle karşılaştıkları başlıca sorunlar,

-Çalışanların ayrılması,

-Çatışmalar nedeniyle faaliyet gösterememe,

-Hammadde tedarik hatlarının kısıtlanması,

- İthalat ve ihracat sorunları,

- Talep daralması

- İşyerlerinin tamamen veya kısmen yıkılması olarak sıralanabilir.

Sosyal araştırma şirketi Rating tarafından yapılan bir ankete göre, savaştan önce işi olan Ukraynalıların yarısı (yüzde 53) şimdi hiçbir gelire sahip değil ve çalışamıyor. Yüzde 22 her zamanki gibi işine devam erken, yüzde 21'i - uzaktan veya kısmen çalışıyor.

Yaşananlar, sadece ekonomik sorunların değil, aynı zamanda sosyo-psikolojik sorunları beraberinde getiriyor.

Savaş döneminde işi kaybı, insanların yeni konut bulma, kendilerini ve ailelerini besleme ihtiyacı ve tüm bunlar için kritik olan paraya artık ulaşamama anlamına geliyor.

Aynı ankete göre, savaş nedeniyle Ukraynalıların yarısının (yüzde 52) ekonomik durumu önemli ölçüde kötüleşti. Vatandaşların sadece yüzde 18'inin mali durumları değişmezken, yüzde 28'i hızla kötüleşmekte olduğunu söylüyor.

Ekonomik Strateji Merkezi uzmanlarından Oleksandra Kolomiets'e göre, Ukrayna'daki işletmelerin yaklaşık yarısı şu anda kapalı.

"Tablo faaaliyet alanına göre değil, bölgeye göre değişiyor Çatışmanın olmadığı bölgelerde hemen hemen her şey çalışıyor: üretim, satış, hizmetler devam ediyor'' diyen Kolomiets, ilk birkaç hafta içinde çoğu işletmenin faaliyetlerini durdurduğunu belirtiyor.

Bazı işverenler, çalışanlarının maaşlarını tamamen veya kısmen ödemeye devam ediyorlar. Ancak bir çoğunun gücü en fazla 2-3 ay dayanmaya müsait.

Devlet kurumlarında da benzer bir durum gözleniyor.

Primlerin ve diğer isteğe bağlı ödemelerin kaldırılması nedeniyle kamu kurumlarında çalışanların gelirlerinde düşüş yaşanıyor. Kamudada, işten çıkartmalardan bu aşamada kaçınılıyor.

Şirketlerin bu dönemde çalışanlarını tutmaları, mantıklı görülüyor. Çünkü savaştan sonra personel işe alma ve uyumlandırma maliyeti, ''özellikle vasıflı işgücünün kullanıldığı alanlarda'' oldukça yüksek olabiliyor. O nedenle Ukraynalı ve yabancı işletmeler, kalifiye çalışanlarını olabilidiği kadar tutmaya gayret ediyorlar.

İstihdamda perakende öne çıkıyor

Ülke içinde yerinden edilmiş (Yani evlerini terk etmiş) kişiler için istihdam olanakları oldukça sınırlı. Ukrayna'nın batı bölgelerinde, geleneksel olarak sanayi ve endüstriyel tesislerin sınırlı olması, oluşan iş gücü arzını karşılayamıyor. İstihdam talebi ağırlıklı olarak gıda temelli perakende şirketlerinden geliyor.

Aktif personel alımı durdu

Ülkedeki neredeyse tüm işletmelerin, aktif olarak personel alımını durdurduğunu hatırlatmak gerekiyor.

Bunun istisnası olarak gıda perakende mağazaları, ihracat odaklı çalışan IT şirketi ve tarımda çalışacak mevsimlik çalışanlar gösteriliyor.

Örnek vermek gerekirse, insan kaynakları portalı work.ua'da savaş öncesi 90.000 olan açık pozisyon sayısı, savaş ile birlikte 8.000'e düştü. İlanların çoğu ya devlet kaynaklı ya da gönüllü faaliyetlerden oluşuyor.

Savaş sırasında hangi uzmanlar aranıyor?

İş gücü piyasasında yaşanan durum, iş arama sitelerinde yayınlanan özgeçmiş ve boş pozisyonların sayısı ile açık bir şekilde anlaşılabiliyor.

İnsan kaynakları portalı grc.ua'ya göre, Ukrayna iş dünyasının büyük bir kısmı ya faaliyetlerini tamamen durdurdu ya da daha iyi zamanlar beklentisiyle faaliyetlerini askıya aldı.

Ancak Ukraynalılar için çalışmaya ve istihdam sağlamaya devam eden şirketler var. İşgücü piyasası tamamen ortadan kalkmadı ve savaş şartlarında çalışmaya uyum sağlıyor.

grc.ua verilerine göre, "Geçen hafta boyunca grc.ua web sitesinde yayınlanan yeni özgeçmiş sayısında yüzde 69 artış oldu. Arama yapanların etkinliği de arttı. '' Bunda, Kiev ve çevresindeki çatışmaların durması etkili oldu.

Sektörde şu anda en fazla iş teklifi perakende sektöründe görülüyor. Perakende mağazları nüfusun gıda ve diğer temel ihtiyaçlarını sağlamak için faaliyetlerini sürdürmeye çalışıyor.

Ukrayna'daki mevcut tüm açık pozisyonların yüzde 42'si, perakende sektöründen geliyor. Ulaştırma, lojistik, depo ve dış ticaret alanlarında da uzmanlara ihtiyaç duyuluyor.

IT alanında ise barış zamanındaki kadar çok iş teklifi yok. Bu sektördeki teklifler, tüm açık pozisyonlarında sadece yüzde 7'sini oluşturuyor.

Bu kadar az olmasının nedenleri arasında, yazılımcıların ülkeden ayrılsalar bile bulundukları güvenli noktalarda, internet üzerinde çalışabilmeleri ve buna bağlı olarak işlerine devam edebilmeleri.

Maaşlar

Grc.ua'ya göre, savaş sırasında açık pozisyonlar için önerilen ortalama maaş 26.900 UAH. Çoğu iş teklifi (yüzde 40) en az 16.600 UAH ücret öneriyor.

Burada ücretlerin bölgesel dağılımına dikkat etmek gerek. Şu anda en yüksek maaşlar Lviv (30.300 UAH), Dnipropetrovsk (27.900 UAH) ve Odesa bölgelerinde (27.400 UAH) teklif ediliyor.

Eskiden lider olan Kiev, şimdi 25.000 UAH ortalama maaşla reytingin dördüncü basamağında yer alıyor.

Devlet desteği

Evlerini veya işlerini kaybetmiş Ukraynalıları ayakta tutmanın çok önemli olduğu açık. Hükümet, işini kaybetmiş Ukraynalıları desteklemek için acil önlem paketlerini uygulama sundu.

Mart ayı başlarında, Bakanlar Kurulu, aktif savaşın yaşandığı bölgelerin sakinlerine: ECB'lerin ödendiği çalışanlara ve tüm gruplardan özel kişilere 6.500 Grivna'lık özel bir yardım programı başlattı.

Bu para, koronavirüse karşı aşılanan kişilere verilen 1.000 UAH'lık önceki ödemelere benziyor "eSupport" kartına ödeniyor.

Bu seferlik yardımla. İnsanların; savaşın ilk şokuyla baş etmelerine yardımcı olunması amaçlanıyor.

Aşağıdaki sosyal yardım programları ise, ülke içinde göç eden kişilere veriliyor.

Buna göre, devlet yerinden edilmiş kişilere ayda 2.000 Grivna ve her çocuk için 3.000 Grivna ödeyecek. Bu kişiler ikamet ettikleri yerdeki CNAP'ye şahsen başvuruda bulunarak veya Diya üzerinde başvurabiliyorlar.

Öte yandan parlamento, 24 Mart'ta yürürlüğe giren savaş sırasında, çalışma durumuna ilişkin yasayı da kabul etti. Kanun, sıkıyönetim sırasında geçerli olacak.

Düzenleme işten çıkarılma, ücretlerin ödenmesi, çalışma saatlerinin artması ve izin alma olasılığı ile ilgili olarak işveren ve çalışan arasındaki ilişkilerini belirliyor.

Ülke dışında çalışmak

Milyonlarca kişi Ukraynayı terk ettiği için, Ukraynalılar için yurtdışında çalışma konusu ayrı bir önem taşıyor.

18 ile 60 yaş arasındaki erkeklerin yurt dışına çıkmasına izin verilmezken, askerliğe uygun olmayan veya en az üç çocuğu olan erkekler istisna kapsamında tutuluyor. Hal böyle olunca, ülke dışına çıkanların büyük kısmı kadın, yaşlılar ve az sayıda erkekten oluşuyor.

Gittikleri ülkenin dillerini ( ya da en azından iyi derecede İngilizce) konuşan insanlar yüksek istihdam şansına sahip kişiler oluyorlar.

Ukraynalılar için sağlık personeli veya IT uzmanı olmak ya da özel bir mesleki beceriye sahip bulunmak önem taşıyor.

Polonya işgücü piyasası, ağırlıklı olarak inşaat sektörü olmak üzere erkek işgücü eksikliği var. Ancak bir çok Ukraynalı erkeğin ülkelerinden çıkmamaları (Ya da çıkamamaları) nedeniyle bu alandaki açık sürüyor.

Ukraynalı göçmen kadınların istihdamı ise özel beceri veya bilgi ile sınırlı kalıyor ve mevsimlik işçilik ya da hizmet sektörü (temizlik işçiliği, garsonluk vb) olabiliyor. İngilizce veya bulunulan ülkenin dilini bilmek belirleyici oluyor.

IT'ye talep sürüyor.

Yaklaşık 200 bin IT uzmanına sahip Ukrayna, bu alanda dünyanı önde gelen ülkeleri arasında yer alıyor.

Ancak savaş nedeniyle, çok sayıda yazılım uzmanı, cephede ya da cephe gerisinde ülkelerini savunmak için mücadele veriyor.

Sektörde oluşan açık, silah altında bulunmayan IT uzmanları için geniş iş imkanları sunuyor.

Yurtdışında iş bulmak Ukraynalı IT uzmanları için büyük bir sorun sorun değil. Özellikle Baltık ülkeleri ve Almanya şimdiden IT çalışanlarını almaya başladı. Bu aşamada çalışanların çoğu kadınlar veya 3'ten fazla çocuğu olan erkeklerden oluşuyor.

Savaş sonrası

Savaşın bitmesi ile birlikte Ukrayna'nın alacağı uluslararası yardım; özellikle inşaat ve alt yapı projelerinde çalışan ihtiyacı doğuracaktır.

Güvenliğin sağlanması ile ülkeye gelecek yabancı yatırımcı ise yeni iş imkanlarını beraberinde getirecek, olası bir AB üyeliği bu ülkede bulunan işletmelere yeni kapılar açacaktır.

F.Serkan Bağ